خانه امیر نظام گروسی موزه قاجار تبریز
گردشگری › آثار تاریخی
- 97/09/04
خانه امیرنظام گروسی
شهر تبریز در دوره های مختلف تاریخ ایران دارای ارزش و اهمیت خاصی بوده که در دوره ایلخانان و قاجار این شکوه به اوج خود رسیده است. در 1218 ه.ق که عباس میرزا نایب السلطنه فتحعلیشاه گردید، این شهر رسماً ولیعهد نشین شد. در دوره جنگهای ایران و روس، تبریز مرکز ثقل و مقر فرماندهی بوده است.
از دوره قاجار بناهای زیبائی در این شهر به یادگار مانده است که خانه امیرنظام یکی از این بناهاست. این خانه در محله ششگلان که یکی از محلات قدیمی تبریز است قرار دارد.
در دوره قاجار عمارتهای بسیار زیبائی در این محله احداث شده بود که خانه امیرنظام گروسی یکی از با ارزشترین بازمانده های این خانه های تاریخی است، که هنوز هم با صلابت و عظمت خاصی خودنمائی می کند. این عمارت که اکنون به عنوان موزه قاجار استفاده می شود در دوره ناصرالدین شاه و در زمان پیشکاری امیر نظام گروسی و توسط وی بنا گردیده است. در خاطرات ناصرالدین شاه در سفرسوم وی به فرنگ از این خانه توصیف فراوان شده است.

دیدار گردشگران از این عمارت بزرگ و منحصر بفرد در تبریز مروری بر بخشی از تاریخ معاصر ایران و نیز مرور تاریخ شهر ولیعهد نشین تبریز خواهد بود. عمارت امیر نظام گروسی در سال 1370 و با شمارهی 1749 در فهرست آثار ملی کشور ثبت شده است.
معماری بنا
زیربنای این خانه جالب و دیدنی دارای یک هزار و 500 متر مربع زیربنا در دو طبقه و سه هزار متر مربع اعیانی است .
در طبقه اول این بنا، حوضخانه وسیعی قرار دارد که با دالان های طرفین به حیاط و اتاق های مجاور ارتباط دارد. در ضلع شرقی آن نیز چهار اتاق و در ضلع غربی هفت اتاق وجود دارد، حوضخانه با ستون های سنگی و طاق های آجری بسیار زیبا آراسته شده است .

در طبقه بالای عمارت یا خانه امیرنظام دو باب پذیرایی نسبتا بزرگ که در دوران گذشته به آن ها طنبی اتلاق می شد وجود دارد که از هر دو طرف به ایوان سرتاسری روبه حیات با 16 ستون منتهی می شود. نمای ساختمان با ایوان و گچکاری بدیع زیبایی خاصی به آن بخشیده است. در طرفین دالان ها در ضلع شرقی چهارسالن و در ضلع غربی سه اتاق وجود دارد و خانه مشتمل بر دو حیاط اندرونی و بیرونی است .
از تزیینات خانه تاریخی امیرنظام می توان به گچبری های زیبا و منقوش در نمای شمالی و غربی ،پنجره های مشبک اروسی با شیشه های رنگی ، شومینه سنتی ، حوضخانه ، گچبری و آینه کاری سقف شاه نشین اشاره کرد. در این خانه تاریخی که به عنوان موزه قاجار در سال 1384 راه اندازی شده است ، تالارهایی برای نمایش آثار بافته ، چینی ، آبگینه ، سکه ، ابزار موسیقی ، خاتم و ابزار های فلزات دوره قاجار اختصاص یافته است .

تالارهاي موزه

تالارهاي طبقه اول: تالار سكه، تالار بافته، تالار چيني، تالار آبگينه، تالار فلزات، تالار موسيقي، تالار خاتم

تالار زيرزمين: تالار سنگ، تالار اسلحه، تالار رجال و فرامين، معماري و تالار شهرسازي

آثار ارزشمند موزه قاجار
از جمله آثار ارزنده موجود در موزه قاجار تبریز می توان به مجسمه های مختلف صاحب منصبان و شخصیت های برجسته دوره قاجار نظیر عباس میرزا ولیعهد، امیرکبیر، میرزا عیسی قایم مقام فراهانی و میرزا ابوالقاسم قایم مقام فراهانی ، امیر نظام زنگنه و امیرنظام گروسی اشاره کرد.